Đi khám hiệu quả: chuẩn bị gì, hỏi gì

Thời gian khám thường không dài. Chuẩn bị tốt giúp tận dụng được tối đa.

Chuẩn bị trước khi đi

Ghi lại về triệu chứng

• Bắt đầu từ khi nào.
• Diễn biến thế nào — nặng dần, đỡ dần, hay lúc nặng lúc nhẹ.
• Có gì làm nặng hơn, có gì làm đỡ hơn.
• Đã dùng thuốc gì, có đỡ không.
• Ảnh hưởng tới sinh hoạt thế nào.

Mang theo

• Danh sách thuốc đang dùng — hoặc mang cả hộp thuốc, kể cả thực phẩm bổ sung và thuốc đông y.
• Thông tin dị ứng thuốc.
• Kết quả khám, xét nghiệm cũ.
• Sổ khám bệnh, thẻ bảo hiểm, giấy tờ tuỳ thân.
• Ảnh chụp tổn thương da nếu có.
• Sổ theo dõi huyết áp, đường huyết nếu có.

Viết sẵn câu hỏi

Rất dễ quên khi vào phòng khám. Viết ra giấy hoặc ghi trong điện thoại.

Nhờ người đi cùng

Nên với: người cao tuổi, người nghe kém, người lo lắng nhiều, hoặc khi đi khám về vấn đề lớn.

Hai người nghe và ghi sẽ nhớ được nhiều hơn.

Mô tả triệu chứng hiệu quả

Nói "mệt" hoặc "đau" thì chưa đủ. Nên nói:

• Ở đâu — chỉ vào vị trí cụ thể, có lan đi đâu không.
• Từ khi nào — ngày nào, đột ngột hay từ từ.
• Tính chất — đau nhói, âm ỉ, quặn từng cơn, nóng rát, tê bì.
• Mức độ — có ảnh hưởng ăn ngủ không, có làm việc được không.
• Lúc nào nặng nhất — sáng, tối, sau ăn, khi vận động.
• Gì làm đỡ, gì làm nặng.
• Triệu chứng kèm theo.
• Có ai xung quanh cùng bị không.

Nói điều quan trọng nhất trước

Nếu có nhiều vấn đề, nói điều làm mình lo nhất trước tiên — đừng để tới cuối khi sắp hết giờ.

Nói thật

• Đã tự dùng thuốc gì thì nói rõ — kể cả thuốc mua không đơn.
• Có uống rượu, hút thuốc thì nói thật.
• Không uống thuốc đều thì cũng nói thật — bác sĩ cần biết để điều chỉnh.
• Có dùng thuốc đông y, thực phẩm chức năng thì nói.

Giấu thông tin có thể dẫn tới chẩn đoán sai hoặc kê thuốc tương tác.

Những câu nên hỏi

Về chẩn đoán

• "Tình trạng của tôi là gì?"
• "Nguyên nhân có thể là gì?"
• "Có cần lo lắng không?"

Về xét nghiệm

• "Cần làm xét nghiệm gì, để tìm điều gì?"
• "Cần chuẩn bị gì trước khi làm?"
• "Khi nào có kết quả và lấy ở đâu?"
• "Nếu kết quả bất thường thì làm sao?"

Về điều trị

• "Thuốc này dùng để làm gì?"
• "Uống thế nào, trong bao lâu?"
• "Có tác dụng phụ gì cần chú ý?"
• "Có kiêng gì không?"
• "Có ảnh hưởng tới thuốc tôi đang uống không?"
• "Bao lâu thì thấy đỡ?"
• "Nếu quên một liều thì làm sao?"

Về theo dõi

• "Dấu hiệu nào thì tôi phải quay lại ngay?"
• "Khi nào tái khám?"
• "Tôi cần tự theo dõi gì ở nhà?"
• "Có cần kiêng hoạt động gì không?"

Câu quan trọng nhất là câu về dấu hiệu phải quay lại ngay.

Nếu chưa hiểu

• Hỏi lại — đây là quyền của người bệnh.
• Nhờ giải thích bằng từ dễ hiểu hơn.
• Nhắc lại theo cách hiểu của mình để bác sĩ xác nhận.
• Nhờ viết ra giấy nếu phức tạp.

Đừng gật đầu cho qua rồi về nhà không biết làm gì.

Ghi chép trong lúc khám

• Ghi tên chẩn đoán.
• Ghi tên thuốc và cách dùng.
• Ghi dấu hiệu cần quay lại.
• Ghi ngày tái khám.
• Chụp ảnh đơn thuốc.

Sau khi khám

• Đọc kỹ đơn thuốc và hướng dẫn.
• Hỏi dược sĩ nếu chưa rõ điều gì khi mua thuốc.
• Uống đủ liệu trình.
• Lưu giữ kết quả xét nghiệm và đơn thuốc.
• Đi tái khám đúng hẹn.
• Quay lại ngay nếu có dấu hiệu đã được dặn.

Lưu giữ hồ sơ sức khoẻ

Nên có một nơi lưu tất cả:

• Kết quả xét nghiệm theo thời gian.
• Đơn thuốc.
• Giấy ra viện.
• Thông tin dị ứng.
• Các bệnh mạn tính, các lần phẫu thuật.
• Lịch sử tiêm chủng.

Có thể chụp ảnh lưu trong điện thoại — tiện khi đi khám ở nơi khác.

Nếu muốn ý kiến thứ hai

• Đây là điều bình thường và chính đáng, nhất là với các quyết định lớn.
• Mang đầy đủ kết quả đã có — tránh làm lại xét nghiệm không cần thiết.
• Nói rõ đã được chẩn đoán và tư vấn gì.
• Không tự ngưng điều trị đang có trong lúc chờ.

Với người cao tuổi

• Nên có người nhà đi cùng.
• Mang đầy đủ thuốc đang dùng — người cao tuổi thường dùng nhiều thuốc.
• Hỏi kỹ về tương tác.
• Xin ghi cách dùng bằng chữ to.
• Hỏi xem có thuốc nào có thể bỏ bớt không.
• Nói rõ nếu có khó khăn khi uống thuốc — nuốt khó, hay quên.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Viết sẵn câu hỏi và mang danh sách thuốc đang dùng — mười phút chuẩn bị đổi lấy buổi khám hữu ích hơn nhiều.
2. Luôn hỏi: dấu hiệu nào thì tôi phải quay lại ngay.
3. Nói thật về thuốc đã tự dùng và thói quen của mình — giấu thông tin dẫn tới chẩn đoán sai.

Câu hỏi thường gặp