Những điều quan trọng nhất về bệnh vặt

Đây là bài cuối của trang — tóm tắt những điều đáng nhớ nhất.

Ba dấu hiệu phải gọi cấp cứu ngay

1. Méo mặt, yếu một bên tay, nói khó xuất hiện đột ngột.
2. Đau tức ngực kèm vã mồ hôi lạnh và khó thở.
3. Nổi mẩn kèm khó thở hoặc sưng môi lưỡi.

Về tai mũi họng

1. Rửa mũi bằng nước muối là biện pháp hiệu quả nhất

Cho nghẹt mũi, viêm xoang và viêm mũi dị ứng. Làm được nhiều lần trong ngày.

2. Đừng tự dùng thuốc xịt co mạch dài ngày

Có thể làm nghẹt nặng hơn mỗi khi ngưng.

3. Dịch mũi vàng xanh không đồng nghĩa cần kháng sinh

Điều đáng chú ý hơn là kéo dài bao lâu và có "đỡ rồi xấu lại" không.

4. Ho có đờm thì thường không nên dập ho

Ho đang dọn đường thở.

5. Ráy tai có ích, tai tự làm sạch

Tăm bông thường đẩy ráy vào sâu hơn. Chỉ lau vành tai ngoài.

6. Chảy máu cam: ngồi, cúi đầu về trước, bóp cánh mũi mười phút

Không ngửa đầu ra sau — máu vẫn chảy, chỉ là chảy vào trong.

Về tiêu hoá

7. Phần lớn đầy bụng đến từ thói quen

Ăn nhanh, ăn no, nằm ngay sau ăn, nhiều dầu mỡ.

8. Tăng chất xơ phải đi kèm tăng nước

Chỉ tăng xơ mà thiếu nước làm táo bón nặng hơn.

9. Khi tiêu chảy, bù nước quan trọng hơn cầm tiêu chảy

Pha oresol đúng lượng nước ghi trên gói — pha đặc hơn có thể làm mất nước nặng thêm.

10. Kê cao cả đầu giường, không phải chồng thêm gối

Với trào ngược. Và ăn tối sớm, cách giờ ngủ vài tiếng.

11. Trào ngược có thể biểu hiện bằng ho khan và khàn giọng

Mà không hề ợ chua.

12. Bụng cứng, đau tăng khi buông tay là phải đi cấp cứu

Và đừng tự uống thuốc giảm đau khi chưa rõ nguyên nhân.

Về da và vết thương

13. Rửa sạch dưới dòng nước chảy quan trọng hơn bôi thứ gì lên

14. Đừng bôi kem đánh răng, thuốc lào hay lá lên vết thương và vết bỏng

15. Bỏng: làm mát ngay dưới vòi nước mát nhiều phút

Bỏng không thấy đau là dấu hiệu bỏng sâu, không phải nhẹ.

16. Vết thương dính đất, rỉ sét cần đi khám để phòng uốn ván

Dù vết rất nhỏ.

17. Đừng tự mua thuốc bôi chứa corticoid

Bôi nhầm lên nấm làm nấm lan rộng hơn dù giảm ngứa nhanh.

18. Nấm da: bôi đủ thời gian, đừng ngưng khi vừa hết ngứa

Đây là lý do tái phát số một. Và giữ da khô là một nửa việc điều trị.

19. Không tự nặn mụn nhọt

Nhọt ở vùng quanh mũi và môi trên tuyệt đối không nặn.

20. Nhọt tái đi tái lại có thể là dấu hiệu đầu tiên của đái tháo đường

Về cơ xương khớp

21. Đau lưng: đừng nằm bất động nhiều ngày

Vận động nhẹ nhàng trong khả năng giúp hồi phục nhanh hơn.

22. Bí tiểu, tê vùng bẹn hoặc yếu hai chân kèm đau lưng là cấp cứu

23. Nâng vật bằng lực chân, không xoay vặn khi đang nâng

24. Bong gân 48 giờ đầu: chườm lạnh, băng ép, nâng cao chi

Không xoa dầu nóng, không xoa bóp mạnh.

25. Nâng điện thoại lên ngang tầm mắt

Và đặt màn hình máy tính ngang tầm mắt. Đứng dậy đi lại mỗi giờ một lần.

26. Đau gối: đừng ngừng vận động hẳn

Cơ đùi khoẻ là điều tốt nhất cho khớp gối. Tránh ngồi xổm và quỳ gối.

27. Tê tay về đêm phải vẩy tay mới đỡ là dấu hiệu nên đi khám sớm

28. Chuột rút: kéo giãn ngược chiều co cơ

Nhưng sưng nóng đỏ đau một bên bắp chân không phải chuột rút — đi khám ngay.

Về mắt và miệng

29. Đỏ mắt kèm đau nhức sâu, nhìn mờ hoặc sợ ánh sáng là phải đi khám gấp

30. Đừng tự mua thuốc nhỏ mắt

Loại chứa corticoid dùng sai gây biến chứng nặng. Nước muối sinh lý thì an toàn.

31. Mỏi mắt: nguyên nhân chính là quên chớp mắt

Cứ hai mươi phút nhìn ra xa khoảng hai mươi giây.

32. Cho trẻ ra ngoài trời nhiều hơn

Yếu tố có bằng chứng rõ trong giảm nguy cơ cận thị.

33. Vết loét miệng không lành sau ba tuần phải đi khám

Nhất là nếu không đau và bờ cứng.

34. Đau răng rồi tự hết vẫn phải đi nha khoa

Hết đau có thể là do tuỷ đã chết. Và sưng lan ra mặt cổ kèm khó nuốt là cấp cứu.

35. Hôi miệng: vệ sinh lưỡi hằng ngày

Việc cho kết quả rõ nhất mà ít người làm.

Về dị ứng

36. Nổi mẩn kèm khó thở, khàn tiếng hoặc chóng mặt là phản vệ

Gọi cấp cứu, cho nằm kê cao chân, tuyệt đối không cho đứng dậy đi lại.

37. Luôn tới bệnh viện kể cả khi đã đỡ

Phản ứng có thể quay lại sau vài giờ.

38. Ghi rõ tên thuốc đã gây dị ứng và khai báo mọi lần đi khám

Đây là thông tin quan trọng nhất trong hồ sơ y tế của mỗi người.

39. Sốt cao kèm phát ban, bọng nước hoặc loét miệng mắt là phản ứng thuốc nặng

Ngừng thuốc và đi cấp cứu.

40. Viêm mũi dị ứng: giặt ga gối nước nóng và xử lý phòng ngủ

Về tủ thuốc và sơ cứu

41. Đừng để dành kháng sinh trong tủ thuốc

Và đừng mua thuốc theo đơn cũ hoặc đơn của người khác.

42. Đọc kỹ thành phần thuốc cảm cúm

Nhiều loại đã chứa sẵn thuốc hạ sốt — uống chồng là quá liều.

43. Hóc dị vật: còn ho được thì khuyến khích ho tiếp

Chỉ vỗ lưng ấn bụng khi không ho không nói được. Trẻ dưới một tuổi thì vỗ lưng và ấn ngực, không ấn bụng.

44. Người bất tỉnh còn thở thì đặt nằm nghiêng an toàn

Không cho ăn uống gì.

45. Người ngất: cho nằm và kê cao chân, không xốc dậy

46. Luôn hỏi dược sĩ: khi nào thì tôi phải đi khám bác sĩ

Về khi nào đi khám

47. Ba tình huống luôn là lý do đi khám

Nặng dần, đỡ rồi xấu lại, hoặc xuất hiện triệu chứng mới đáng lo.

48. Ho quá ba tuần và loét miệng quá ba tuần

Hai mốc đáng nhớ nhất.

49. Sụt cân, chảy máu bất thường, nuốt nghẹn thì đi ngay

Không chờ mốc nào cả.

50. Ở người cao tuổi, thay đổi đột ngột so với thường ngày là dấu hiệu đáng tin nhất

Và nhiễm trùng nặng có thể không sốt.

Sai lầm phổ biến nhất: tự mua kháng sinh

Phần lớn bệnh vặt do virus — kháng sinh không có tác dụng, có tác dụng phụ, và góp phần làm vi khuẩn kháng thuốc.

Khi bác sĩ đã kê thì uống đủ liều, đủ ngày — thấy đỡ mà bỏ giữa chừng còn tệ hơn.

Năm việc đơn giản có giá trị lớn

1. Rửa tay thường xuyên — phòng được phần lớn bệnh vặt lây nhiễm.
2. Dán số cấp cứu và thông tin dị ứng ở nơi cả nhà đều thấy.
3. Đo huyết áp định kỳ.
4. Khám răng và khám mắt định kỳ — hai thứ hay bị quên nhất.
5. Học một lớp sơ cứu thực hành.

Một câu cuối

Phần lớn những gì trang này nói đến đều quy về vài điều đơn giản:

Xử lý đúng cách từ đầu. Đừng tự dùng thuốc bừa. Biết mốc nào thì không nên chờ nữa. Và nhận ra nhóm dấu hiệu phải đi ngay.

Bệnh vặt phần lớn tự khỏi — nhưng cách xử lý ban đầu quyết định nó vặt thật hay thành chuyện lớn.

Câu hỏi thường gặp