Đỏ mắt: loại nào tự khỏi, loại nào phải đi khám gấp

Đỏ mắt có rất nhiều nguyên nhân — từ chuyện vặt tự khỏi tới tình huống có thể ảnh hưởng thị lực vĩnh viễn.

Điều quan trọng nhất là nhận ra nhóm phải đi ngay.

Nhóm phải đi khám gấp

Đỏ mắt kèm bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:

• Đau nhức sâu trong mắt — không phải chỉ cộm rát.
• Nhìn mờ, giảm thị lực.
• Sợ ánh sáng nhiều.
• Nhìn thấy quầng sáng quanh bóng đèn.
• Đau đầu dữ dội kèm buồn nôn và đỏ mắt.
• Đồng tử hai bên không đều.
• Sau chấn thương mắt.
• Hoá chất bắn vào mắt.
• Có dị vật cắm vào mắt.
• Đỏ mắt ở người đeo kính áp tròng kèm đau và mờ.
• Chỉ đỏ một bên kèm đau tăng dần.

Những trường hợp này không được chờ "xem mai có đỡ không".

Viêm kết mạc — đau mắt đỏ

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất và thường tự khỏi.

Biểu hiện

• Đỏ toàn bộ lòng trắng.
• Cộm, rát, cảm giác có cát trong mắt.
• Chảy nước mắt, ghèn.
• Sáng dậy mi dính vào nhau.
• Thị lực không giảm — chỉ mờ thoáng qua vì ghèn, chớp mắt là hết.
• Thường lan sang mắt kia sau vài ngày.
• Có thể kèm sốt nhẹ, đau họng, hạch trước tai.

Chăm sóc tại nhà

• Rửa mắt bằng nước muối sinh lý nhiều lần trong ngày.
• Lau ghèn bằng bông sạch, mỗi bông một lần, lau từ trong ra ngoài.
• Chườm mát giúp dễ chịu.
• Nghỉ ngơi, hạn chế nhìn màn hình.
• Không dụi mắt.
• Không đeo kính áp tròng cho tới khi khỏi hẳn.
• Đeo kính râm khi ra ngoài nếu chói.

Phòng lây trong nhà

• Rửa tay thường xuyên — quan trọng nhất.
• Không dùng chung khăn mặt, gối, chậu rửa.
• Giặt khăn, vỏ gối bằng nước nóng.
• Không dùng chung thuốc nhỏ mắt.
• Nghỉ học, nghỉ làm trong giai đoạn lây mạnh.
• Lau tay nắm cửa, bàn phím, điện thoại.
• Không đi bơi.

Vì sao không tự mua thuốc nhỏ mắt

• Nhiều loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid — dùng sai có thể gây biến chứng nghiêm trọng, kể cả tăng nhãn áp và loét giác mạc.
• Đặc biệt nguy hiểm nếu nguyên nhân là nhiễm virus ở giác mạc.
• Thuốc làm trắng mắt chỉ che triệu chứng.
• Dùng chung lọ thuốc lây bệnh.
• Lọ thuốc đã mở lâu có thể nhiễm khuẩn.

Nước muối sinh lý để rửa mắt thì an toàn. Các loại khác nên hỏi bác sĩ.

Các nguyên nhân đỏ mắt khác

Dị ứng

Ngứa nhiều là đặc điểm nổi bật, kèm chảy nước mắt trong, thường cả hai mắt, kèm hắt hơi ngứa mũi.

Xử lý: chườm mát, rửa nước muối, tránh dụi, tránh tác nhân. Hỏi bác sĩ nếu tái đi tái lại.

Khô mắt

Cộm, rát, mỏi mắt, nặng hơn khi nhìn màn hình lâu hoặc ngồi điều hoà.

Xử lý: chớp mắt chủ động, nghỉ mắt định kỳ, không để điều hoà thổi thẳng vào mặt. Hỏi dược sĩ về nước mắt nhân tạo.

Xuất huyết dưới kết mạc

Một mảng đỏ tươi trên lòng trắng, trông rất đáng sợ nhưng không đau, không mờ.

Thường sau ho mạnh, hắt hơi, rặn, hoặc tự nhiên. Tự tan sau một tới hai tuần.

Nên đi khám nếu tái phát nhiều lần — có thể liên quan huyết áp hoặc rối loạn đông máu.

Lẹo, chắp

Sưng đau khu trú ở bờ mi. Chườm ấm nhiều lần trong ngày, không tự nặn. Đi khám nếu to, đau nhiều, không đỡ.

Dị vật trong mắt

• Không dụi mắt.
• Chớp mắt nhiều lần cho nước mắt đẩy ra.
• Rửa bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý.
• Không tự lấy dị vật cắm vào mắt — che mắt lại và đi cơ sở y tế.
• Đi khám nếu vẫn cộm sau khi đã rửa.

Hoá chất bắn vào mắt

Đây là cấp cứu.

1. Rửa ngay dưới dòng nước sạch liên tục trong nhiều phút.
2. Mở mắt to nhất có thể, đảo mắt các hướng.
3. Không cố trung hoà bằng chất khác.
4. Tháo kính áp tròng nếu đang đeo.
5. Đến cơ sở y tế ngay, mang theo thông tin hoá chất.

Với người đeo kính áp tròng

Cần thận trọng hơn hẳn.

• Tháo kính ngay khi mắt đỏ hoặc khó chịu.
• Không đeo lại cho tới khi khỏi hẳn và được bác sĩ cho phép.
• Đỏ mắt kèm đau và mờ ở người đeo kính áp tròng cần đi khám ngay.
• Không ngủ khi đang đeo kính.
• Không rửa kính bằng nước máy.
• Thay dung dịch ngâm mỗi lần, thay hộp định kỳ.
• Không đeo khi bơi.

Với trẻ nhỏ

• Trẻ sơ sinh đỏ mắt, nhiều ghèn cần đi khám.
• Không tự nhỏ thuốc cho trẻ.
• Cắt móng tay, nhắc trẻ không dụi mắt.
• Đưa đi khám nếu mi sưng đỏ lan rộng, sốt, trẻ quấy nhiều.
• Sưng nề đỏ quanh hốc mắt kèm sốt là dấu hiệu phải đi ngay.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Đỏ mắt kèm đau nhức sâu, nhìn mờ hoặc sợ ánh sáng là phải đi khám gấp.
2. Đừng tự mua thuốc nhỏ mắt — loại chứa corticoid dùng sai gây biến chứng nặng.
3. Rửa tay thường xuyên và không dùng chung khăn gối là cách phòng lây hiệu quả nhất.

Câu hỏi thường gặp