Chảy máu cam: xử trí đúng trong vài phút

Chảy máu cam trông đáng sợ nhưng phần lớn không nguy hiểm — vấn đề là rất nhiều người xử trí sai.

Cách xử trí đúng

Các bước

1. Ngồi xuống, giữ bình tĩnh.
2. Hơi cúi đầu về phía trước — không ngửa ra sau.
3. Bóp chặt phần mềm của cánh mũi — ngay dưới phần xương sống mũi.
4. Giữ liên tục khoảng mười phút — không thả ra kiểm tra giữa chừng.
5. Thở bằng miệng.
6. Nhổ máu chảy xuống họng ra, không nuốt.
7. Có thể chườm lạnh sống mũi.

Điểm hay sai nhất: thả ra kiểm tra sau vài giây. Việc này làm cục máu đông vừa hình thành bị bong, phải bắt đầu lại từ đầu.

Nếu chưa cầm

Ép tiếp thêm khoảng mười phút nữa.

Nếu sau khoảng hai mươi phút vẫn chảy — đi cơ sở y tế.

Vì sao không ngửa đầu

Đây là cách xử lý sai phổ biến nhất, được truyền miệng rất rộng.

Ngửa đầu khiến:

• Máu chảy xuống họng thay vì ra ngoài.
• Nuốt phải máu — gây buồn nôn, nôn.
• Không biết máu đã cầm hay chưa.
• Nguy cơ sặc, nhất là ở trẻ nhỏ.

Máu vẫn chảy — chỉ là chảy vào trong.

Các cách khác cũng nên bỏ

• Nhét giấy ăn hoặc bông vào mũi — khi rút ra dễ bong cục máu đông, chảy lại; giấy không sạch còn gây nhiễm trùng.
• Đắp lá, bôi các thứ tự chế.
• Vỗ vào gáy.
• Giơ tay lên cao.
• Nằm xuống — làm máu chảy xuống họng.

Sau khi cầm máu

Trong vài giờ tiếp theo:

• Không xì mũi.
• Không ngoáy mũi.
• Không cúi gập người.
• Không nâng vật nặng.
• Không tắm nước quá nóng.
• Tránh vận động mạnh.

Cục máu đông cần thời gian để ổn định.

Vì sao hay chảy máu cam

Nguyên nhân thường gặp

• Không khí khô — phòng điều hoà, mùa hanh.
• Ngoáy mũi — nguyên nhân số một ở trẻ em.
• Xì mũi mạnh.
• Viêm mũi dị ứng — niêm mạc viêm, dễ vỡ mạch.
• Cảm lạnh.
• Va đập vào mũi.
• Dùng thuốc xịt mũi nhiều.
• Thay đổi thời tiết.

Nguyên nhân ít gặp hơn nhưng cần chú ý

• Huyết áp cao — nhất là ở người lớn tuổi.
• Dùng thuốc chống đông, thuốc chống kết tập tiểu cầu.
• Rối loạn đông máu.
• Bệnh về máu.
• Khối u vùng mũi xoang — hiếm, nhưng cần loại trừ nếu chảy máu một bên tái phát.

Phòng chảy máu cam

• Làm ẩm không khí — đặt chậu nước trong phòng điều hoà.
• Nhỏ nước muối sinh lý để giữ ẩm niêm mạc.
• Không ngoáy mũi — cắt móng tay cho trẻ.
• Xì mũi nhẹ.
• Điều trị viêm mũi dị ứng nếu có.
• Uống đủ nước.
• Kiểm soát huyết áp.
• Không hút thuốc.

Ở trẻ em

Rất thường gặp và phần lớn không nguy hiểm.

Nguyên nhân hay gặp

• Ngoáy mũi.
• Không khí khô.
• Viêm mũi dị ứng.
• Nhét dị vật vào mũi.

Xử trí

• Giữ trẻ bình tĩnh — trẻ khóc làm chảy nhiều hơn.
• Cho ngồi, hơi cúi đầu.
• Người lớn bóp cánh mũi giúp.
• Không để trẻ nuốt máu.

Đưa trẻ đi khám nếu

• Chảy máu tái phát nhiều lần.
• Chảy nhiều, khó cầm.
• Kèm bầm tím trên người không rõ lý do.
• Chảy máu chân răng.
• Nghi có dị vật trong mũi — mũi chảy dịch hôi một bên.
• Trẻ xanh xao, mệt.

Khi nào cần đi cấp cứu

• Máu không cầm sau khoảng hai mươi phút ép đúng cách.
• Chảy rất nhiều.
• Sau chấn thương mạnh vào đầu hoặc mặt.
• Đang dùng thuốc chống đông.
• Chóng mặt, xanh tái, tim đập nhanh.
• Nôn ra máu do nuốt nhiều.
• Khó thở.

Khi nào nên đi khám dù đã cầm

• Tái phát thường xuyên.
• Luôn chảy ở một bên mũi.
• Đang dùng thuốc ảnh hưởng đông máu.
• Có bầm tím, chảy máu chỗ khác.
• Người lớn tuổi có huyết áp cao.
• Kèm nghẹt mũi một bên kéo dài.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Ngồi, hơi cúi đầu về phía trước và bóp chặt cánh mũi mười phút liên tục — đừng thả ra kiểm tra.
2. Không ngửa đầu ra sau — máu vẫn chảy, chỉ là chảy vào trong.
3. Chảy máu một bên tái phát nhiều lần thì nên đi khám để tìm nguyên nhân.

Câu hỏi thường gặp