Dị ứng thời tiết và các yếu tố vật lý

Nhiều người nói mình "dị ứng thời tiết" — và đúng là có những dạng nổi mẩn khởi phát bởi các yếu tố vật lý.

Mẩn do lạnh

Biểu hiện

• Nổi sẩn phù, ngứa ở vùng da tiếp xúc lạnh.
• Xuất hiện khi ra gió lạnh, chạm nước lạnh, cầm đồ lạnh.
• Thường nổi rõ nhất khi da ấm trở lại.
• Có thể sưng môi khi uống đồ lạnh.

Cần thận trọng

Tiếp xúc lạnh trên diện rộng có thể gây phản ứng toàn thân nghiêm trọng.

• Người có dạng mẩn này không nên bơi trong nước lạnh, nhất là bơi một mình.
• Cẩn thận khi tắm biển, tắm suối.
• Nếu thấy chóng mặt, khó thở sau khi tiếp xúc lạnh diện rộng — gọi cấp cứu.

Phòng

• Giữ ấm — khăn quàng, áo dài tay, găng tay.
• Không ra lạnh đột ngột.
• Tắm nước ấm vừa, không tắm nước lạnh.
• Hạn chế đồ uống quá lạnh.
• Không để điều hoà quá lạnh.

Mẩn khi thân nhiệt tăng

Biểu hiện

• Các nốt nhỏ, ngứa châm chích, có thể có quầng đỏ xung quanh.
• Xuất hiện khi vận động, tắm nước nóng, ăn đồ cay, căng thẳng.
• Thường ở thân mình, cổ, cánh tay.
• Tự lặn sau khi cơ thể mát trở lại.

Phòng

• Vận động vừa sức, tăng dần.
• Tập ở nơi mát.
• Tắm nước ấm vừa.
• Mặc đồ thoáng, thấm mồ hôi.
• Hạn chế đồ quá cay.
• Làm mát ngay khi thấy bắt đầu ngứa.

Mẩn do cọ xát và áp lực

Biểu hiện

• Nổi vệt gồ lên đúng chỗ bị gãi hoặc cọ xát.
• Xuất hiện sau vài phút.
• Hoặc sưng ở chỗ chịu áp lực — vai đeo túi, thắt lưng, bàn chân sau khi đi bộ lâu.

Phòng

• Không gãi.
• Mặc đồ rộng, mềm.
• Không đeo túi nặng một bên vai lâu.
• Thắt lưng không quá chặt.
• Giày vừa chân.

Phản ứng với ánh nắng

Biểu hiện

• Nổi mẩn đỏ, ngứa, có thể có mụn nước ở vùng da hở sau khi ra nắng.
• Hay ở cổ, ngực trên, cánh tay, mu bàn tay.
• Vùng da được che thì không bị — đây là đặc điểm nhận diện.
• Có thể xuất hiện sau vài phút tới vài giờ.

Lưu ý quan trọng

Một số thuốc làm da nhạy cảm hơn với ánh nắng.

Nếu bắt đầu bị sau khi dùng thuốc mới — báo bác sĩ, đừng tự ngưng thuốc.

Phòng

• Che chắn — mũ rộng vành, áo dài tay, khẩu trang.
• Kem chống nắng, bôi lại sau vài giờ.
• Hạn chế ra nắng vào giờ nắng gắt.
• Đeo kính râm.
• Tăng dần thời gian tiếp xúc nắng nếu được bác sĩ hướng dẫn.

Nổi mẩn khi thay đổi thời tiết

Rất nhiều người mô tả tình trạng này.

Các yếu tố góp phần

• Thay đổi nhiệt độ đột ngột.
• Độ ẩm thay đổi — không khí hanh làm da khô và ngứa.
• Mùa nhiều phấn hoa, nhiều bụi.
• Nấm mốc phát triển trong mùa ẩm.
• Ra nhiều mồ hôi trong mùa nóng.

Cách giảm

• Thay đổi nhiệt độ từ từ — không từ phòng lạnh ra nắng gắt đột ngột.
• Dưỡng ẩm da trong mùa hanh.
• Tắm nước ấm vừa, không tắm quá lâu.
• Mặc đồ cotton thoáng.
• Giữ nhà thoáng, không ẩm mốc.
• Uống đủ nước.

Cách xác định dạng của mình

Ghi lại trong vài tuần:

• Nổi mẩn trong hoàn cảnh nào.
• Sau bao lâu thì xuất hiện.
• Ở vùng da nào.
• Bao lâu thì lặn.
• Làm gì thì đỡ.
• Chụp ảnh tổn thương.

Thông tin này rất hữu ích khi đi khám — vì mẩn thường đã lặn trước khi tới phòng khám.

Xử lý khi đang nổi

• Rời khỏi yếu tố khởi phát.
• Chườm mát nếu do nóng, làm ấm dần nếu do lạnh.
• Không gãi.
• Mặc đồ rộng thoáng.
• Hỏi dược sĩ về thuốc phù hợp.
• Nghỉ ngơi.

Khi nào cần đi khám

• Tái phát thường xuyên, ảnh hưởng sinh hoạt.
• Nổi mẩn diện rộng.
• Kèm sưng môi, mí mắt.
• Phải dùng thuốc liên tục.
• Nghi liên quan tới thuốc đang dùng.
• Kéo dài nhiều tuần.
• Ảnh hưởng công việc, giấc ngủ.

Đi cấp cứu ngay nếu

• Khó thở.
• Sưng môi, lưỡi, họng.
• Chóng mặt, ngất.
• Mẩn lan rất nhanh toàn thân.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Ghi lại hoàn cảnh nổi mẩn và chụp ảnh — vì mẩn thường lặn trước khi đi khám được.
2. Người nổi mẩn do lạnh không nên bơi nước lạnh một mình — nguy cơ phản ứng toàn thân.
3. Nổi mẩn sau khi ra nắng mà mới dùng thuốc thì báo bác sĩ — một số thuốc làm da nhạy cảm với nắng.

Câu hỏi thường gặp