Đau răng là một trong những cơn đau khó chịu nhất. Và cũng là nơi người ta trì hoãn đi khám nhiều nhất.
Một điểm quan trọng: hết đau không phải hết bệnh
Nhiều người đau răng dữ dội vài ngày rồi tự hết, và kết luận đã khỏi.
Nhưng đôi khi hết đau là vì tuỷ răng đã chết — dây thần kinh không còn báo đau nữa, trong khi nhiễm trùng vẫn tiếp tục âm thầm.
Sau đó có thể hình thành ổ áp xe, sưng mặt, và xử lý lúc ấy phức tạp hơn nhiều.
Đau răng rồi tự hết vẫn nên đi nha khoa.
Xử lý tạm thời tại nhà
Các biện pháp này chỉ để chịu đựng cho tới khi đi khám được:
- Súc miệng nước muối ấm.
- Chườm lạnh bên ngoài má — không chườm nóng.
- Hỏi dược sĩ về thuốc giảm đau phù hợp.
- Nằm kê cao đầu — nằm thấp làm đau tăng.
- Tránh nhai bên răng đau.
- Tránh đồ quá nóng, quá lạnh, quá ngọt.
- Vẫn vệ sinh răng miệng nhẹ nhàng.
- Dùng chỉ nha khoa nhẹ để lấy thức ăn giắt — đôi khi chỉ cần vậy là đỡ hẳn.
Những việc KHÔNG nên làm
- Không đặt viên thuốc giảm đau trực tiếp lên răng hoặc lợi — gây bỏng niêm mạc mà không giảm đau.
- Không chườm nóng khi có sưng — có thể làm nhiễm trùng lan rộng.
- Không tự chích rạch chỗ sưng.
- Không nhét bông tẩm cồn, dầu gió vào lỗ răng sâu.
- Không tự uống kháng sinh — kháng sinh không xử lý được nguyên nhân và có thể làm triệu chứng mờ đi.
- Không tự nhổ răng.
- Không dùng vật nhọn cạy răng.
- Không trì hoãn vì hết đau.
Dấu hiệu phải đi cấp cứu
Nhiễm trùng răng có thể lan rộng và trở nên nguy hiểm.
- Sưng lan ra mặt, mắt, cổ.
- Khó nuốt, khó thở.
- Khó há miệng.
- Sưng vùng dưới hàm, sàn miệng, lưỡi bị đẩy lên.
- Sốt cao, rét run.
- Nói khó, giọng thay đổi.
- Lơ mơ, mệt lả.
Đây là những tình huống cần đến cơ sở y tế ngay, không chờ tới giờ hành chính.
Các nguyên nhân đau răng thường gặp
Sâu răng
Ê buốt khi ăn ngọt, lạnh, nóng. Về sau đau tự nhiên, đau về đêm.
Viêm tuỷ
Đau dữ dội, đau lan lên nửa đầu, đau nhiều về đêm, khó xác định chính xác răng nào.
Áp xe quanh chóp răng
Đau khi cắn, cảm giác răng trồi cao hơn, có thể sưng lợi, sưng mặt.
Viêm lợi, viêm quanh răng
Lợi đỏ, sưng, chảy máu khi đánh răng, hôi miệng, răng lung lay.
Răng khôn mọc lệch
Đau vùng trong cùng, sưng lợi trùm, khó há miệng, hay tái phát.
Nứt răng
Đau nhói khi cắn vào đúng một vị trí, hết đau khi nhả ra.
Răng nhạy cảm
Ê buốt thoáng qua khi ăn lạnh, chua, khi chải răng — thường do mòn cổ răng hoặc tụt lợi.
Về răng nhạy cảm
- Dùng kem đánh răng cho răng nhạy cảm — hỏi dược sĩ.
- Bàn chải lông mềm, chải nhẹ theo hướng dẫn.
- Không chải ngang mạnh — gây mòn cổ răng.
- Hạn chế đồ chua.
- Không đánh răng ngay sau khi ăn đồ chua — chờ một lát.
- Đi nha khoa nếu không đỡ.
Phòng bệnh răng miệng
Vệ sinh hằng ngày
- Đánh răng ít nhất hai lần mỗi ngày, trong đó có buổi tối trước khi ngủ.
- Bàn chải lông mềm, thay định kỳ.
- Kem đánh răng có fluor.
- Chải đủ thời gian, chải đủ các mặt răng.
- Dùng chỉ nha khoa hằng ngày — bàn chải không làm sạch được kẽ răng.
- Chải cả lưỡi.
Ăn uống
- Hạn chế đồ ngọt, nhất là ăn vặt ngọt nhiều lần trong ngày.
- Hạn chế nước ngọt có ga.
- Không ngậm đồ ngọt trong miệng lâu.
- Uống nước lọc sau khi ăn ngọt.
- Không cắn vật cứng — đá, nắp chai, xương.
Khám định kỳ
- Khám răng định kỳ theo khuyến cáo của nha sĩ.
- Lấy cao răng định kỳ.
- Xử lý sâu răng sớm khi còn nhỏ — đơn giản và ít tốn kém hơn nhiều.
- Không bỏ qua răng sâu chưa đau.
Với trẻ em
- Vệ sinh răng miệng từ khi mọc răng đầu tiên.
- Không cho trẻ ngậm bình sữa khi ngủ.
- Hạn chế đồ ngọt, nước ngọt.
- Cho trẻ khám răng định kỳ từ sớm.
- Răng sữa sâu vẫn cần điều trị — ảnh hưởng răng vĩnh viễn và sức nhai.
- Người lớn giúp trẻ đánh răng tới khi trẻ tự làm tốt.
Nếu răng bị gãy hoặc rụng do chấn thương
- Tìm mảnh răng hoặc răng rụng.
- Cầm ở phần thân răng, không cầm chân răng.
- Rửa nhẹ bằng nước muối sinh lý nếu bẩn, không cọ xát.
- Bảo quản trong sữa hoặc nước muối sinh lý, hoặc ngậm trong miệng nếu người lớn tỉnh táo.
- Đến nha khoa càng sớm càng tốt — thời gian rất quan trọng.
Điều đáng nhớ
Ba ý:
- Đau răng rồi tự hết vẫn phải đi nha khoa — hết đau có thể là do tuỷ đã chết.
- Không đặt thuốc giảm đau lên lợi và không chườm nóng khi sưng.
- Sưng lan ra mặt cổ, khó nuốt hoặc khó thở là cấp cứu — đi ngay.
Câu hỏi thường gặp
Đau răng rồi tự hết có nghĩa là khỏi không?
Không hẳn. Đôi khi hết đau là do tuỷ răng đã chết, trong khi nhiễm trùng vẫn tiếp tục âm thầm và có thể tạo ổ áp xe sau đó.
Có nên đặt thuốc giảm đau trực tiếp lên răng đau không?
Không nên. Đặt viên thuốc lên lợi có thể gây bỏng niêm mạc mà không giúp giảm đau, vì thuốc cần được uống để có tác dụng.
Đau răng khi nào là cấp cứu?
Khi sưng lan ra mặt hoặc cổ, khó nuốt, khó thở, khó há miệng, sốt cao, hoặc sưng lan tới vùng dưới hàm và sàn miệng.
Chườm nóng hay lạnh khi đau răng sưng?
Nên chườm lạnh bên ngoài má, vì chườm nóng có thể làm ổ nhiễm trùng lan rộng nhanh hơn.