Khô mắt và chảy nước mắt sống: hai mặt của một vấn đề

Có một nghịch lý mà nhiều người không biết: chảy nước mắt liên tục thường là biểu hiện của khô mắt.

Vì sao khô mắt lại chảy nước mắt

Nước mắt có nhiều lớp, trong đó lớp dầu giúp giữ nước mắt không bay hơi nhanh.

Khi bề mặt mắt khô và bị kích thích:

• Mắt phản xạ tiết ra rất nhiều nước mắt loãng cùng lúc.
• Loại nước mắt này chảy tràn ra ngoài.
• Nhưng không giữ ẩm tốt cho bề mặt mắt.
• Nên mắt vẫn khô, vẫn cộm — rồi lại chảy tiếp.

Đó là lý do nhiều người chảy nước mắt cả ngày mà mắt vẫn rát.

Biểu hiện của khô mắt

• Cộm, rát, cảm giác có cát trong mắt.
• Mỏi mắt, nặng mi.
• Đỏ mắt nhẹ.
• Nhìn mờ thoáng qua, chớp mắt thì rõ lại.
• Nhạy với ánh sáng và gió.
• Khó đeo kính áp tròng.
• Chảy nước mắt sống.
• Nặng hơn về cuối ngày.

Các nguyên nhân thường gặp

• Nhìn màn hình lâu — giảm chớp mắt.
• Điều hoà, quạt thổi vào mặt.
• Không khí khô, nhiều bụi, gió.
• Tuổi tác — tiết nước mắt giảm dần.
• Viêm bờ mi — tuyến dầu ở bờ mi bị tắc.
• Một số thuốc.
• Đeo kính áp tròng nhiều.
• Sau phẫu thuật mắt.
• Một số bệnh lý toàn thân.
• Thiếu ngủ.

Chườm ấm mi mắt

Biện pháp đơn giản và hiệu quả với nhiều người.

Cách làm

• Khăn sạch thấm nước ấm, vắt bớt.
• Đắp lên mi mắt đang nhắm.
• Giữ khoảng năm tới mười phút.
• Làm mỗi ngày một tới hai lần.
• Sau đó massage nhẹ bờ mi từ trong ra ngoài.

Tác dụng: làm thông tuyến dầu ở bờ mi, cải thiện chất lượng lớp nước mắt.

Vệ sinh bờ mi

Quan trọng với người có viêm bờ mi — bờ mi đỏ, ngứa, có vảy ở chân lông mi, hay mọc lẹo.

• Sau khi chườm ấm.
• Dùng bông sạch thấm nước ấm lau nhẹ bờ mi.
• Có thể dùng sản phẩm vệ sinh mi chuyên dụng — hỏi bác sĩ mắt.
• Làm hằng ngày, đều đặn.
• Đây là việc phải duy trì lâu dài, không phải làm vài hôm.

Các biện pháp khác

Chớp mắt chủ động

• Nhắc mình chớp mắt đầy đủ khi nhìn màn hình.
• Nhắm mắt nghỉ vài giây, vài lần mỗi giờ.

Điều chỉnh môi trường

• Không để điều hoà, quạt thổi thẳng vào mặt.
• Đặt chậu nước trong phòng điều hoà.
• Đeo kính khi ra ngoài gió bụi.
• Hạ màn hình xuống hơi thấp hơn tầm mắt — mi mắt che được nhiều hơn, giảm bay hơi.

Nước mắt nhân tạo

• Hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ về loại phù hợp.
• Loại không chất bảo quản tốt hơn nếu dùng nhiều lần.
• Dùng đều đặn, không chờ tới khi rất khó chịu mới nhỏ.
• Không dùng loại làm trắng mắt để trị khô.

Toàn thân

• Uống đủ nước.
• Ngủ đủ.
• Ăn đủ chất.
• Không hút thuốc, tránh khói thuốc.

Các nguyên nhân khác gây chảy nước mắt

Tắc lệ đạo

Chảy nước mắt liên tục một bên, có thể kèm ghèn, sưng đau góc trong mắt.

Cần đi khám — có thể xử lý được.

Ở trẻ sơ sinh, tắc lệ đạo khá thường gặp — bác sĩ sẽ hướng dẫn cách massage vùng góc trong mắt.

Lông quặm

Lông mi mọc ngược cọ vào giác mạc gây chảy nước mắt và cộm. Cần đi khám.

Dị ứng

Ngứa nhiều, chảy nước mắt trong, kèm hắt hơi ngứa mũi.

Dị vật hoặc trầy giác mạc

Chảy nước mắt đột ngột kèm đau, cộm nhiều, sợ ánh sáng. Cần đi khám.

Khi nào cần đi khám

• Khô mắt kéo dài, phải nhỏ thuốc liên tục.
• Chảy nước mắt liên tục, nhất là một bên.
• Ghèn nhiều.
• Sưng đau góc trong mắt.
• Bờ mi đỏ, có vảy, hay mọc lẹo.
• Nhìn mờ.
• Đau nhức trong mắt, sợ ánh sáng.
• Đeo kính áp tròng thấy khó chịu tăng dần.
• Kèm khô miệng, đau khớp — nên khám để loại trừ bệnh lý toàn thân.

Với người đeo kính áp tròng

• Khô mắt là lý do phổ biến khiến không đeo được lâu.
• Giảm thời gian đeo mỗi ngày.
• Không đeo khi ngủ.
• Dùng nước nhỏ phù hợp với kính áp tròng.
• Nghỉ vài ngày, đeo kính gọng thay thế.
• Đi khám nếu khó chịu tăng — không cố đeo tiếp.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Chảy nước mắt liên tục thường là biểu hiện của khô mắt, không phải thừa nước mắt.
2. Chườm ấm mi mắt và vệ sinh bờ mi hằng ngày giúp nhiều người cải thiện rõ.
3. Chảy nước mắt liên tục một bên kèm ghèn hoặc sưng góc trong mắt cần đi khám.

Câu hỏi thường gặp