Kỹ năng sơ cứu cơ bản cả nhà nên biết

Vài kỹ năng sơ cứu cơ bản có thể tạo ra khác biệt rất lớn trong những phút đầu tiên.

Và đây là những thứ học một lần thì dùng được cả đời.

Nguyên tắc đầu tiên: an toàn cho chính mình

Người cứu bị nạn theo sẽ khiến tình hình tệ hơn.

• Quan sát hiện trường trước khi tiếp cận.
• Chú ý điện, lửa, khí độc, giao thông.
• Với tai nạn điện — ngắt nguồn điện trước.
• Với đuối nước — không tự nhảy xuống nếu không được huấn luyện, ném phao hoặc vật nổi.
• Với khí độc — không vào khi chưa an toàn.
• Đeo găng nếu có tiếp xúc máu.

Gọi cấp cứu đúng cách

Cần nói

1. Địa chỉ cụ thể — số nhà, đường, phường, mốc dễ nhận biết, cách vào.
2. Chuyện gì đã xảy ra.
3. Có bao nhiêu người bị nạn.
4. Tình trạng hiện tại — còn tỉnh không, còn thở không, chảy máu nhiều không.
5. Số điện thoại của mình.

Lưu ý

• Nói rõ, bình tĩnh.
• Làm theo hướng dẫn của tổng đài — họ có thể hướng dẫn sơ cứu qua điện thoại.
• Không cúp máy trước.
• Cử người ra đón xe cấp cứu nếu được.
• Dọn đường vào.

Dán số khẩn cấp ở nơi dễ thấy

Để ai trong nhà, kể cả trẻ lớn, cũng gọi được.

Đánh giá người bị nạn

1. Gọi to, vỗ nhẹ vai — xem có đáp ứng không.
2. Kiểm tra thở — nhìn ngực có nhô lên không, nghe, cảm nhận hơi thở.
3. Kiểm tra chảy máu rõ ràng.

Ba tình huống

• Tỉnh, thở bình thường — trấn an, giữ ấm, theo dõi, gọi cấp cứu nếu cần.
• Bất tỉnh nhưng còn thở — đặt tư thế nằm nghiêng an toàn, gọi cấp cứu.
• Bất tỉnh, không thở hoặc thở bất thường — gọi cấp cứu ngay và bắt đầu ép tim nếu biết làm.

Tư thế nằm nghiêng an toàn

Dùng cho người bất tỉnh nhưng vẫn còn thở bình thường.

Vì sao

• Giữ đường thở thông thoáng.
• Tránh sặc nếu nôn.
• Tránh tụt lưỡi.

Cách làm cơ bản

1. Quỳ bên cạnh người bị nạn.
2. Đặt tay gần mình vuông góc với thân.
3. Tay xa đặt chéo qua ngực, mu bàn tay áp vào má.
4. Gập gối chân xa lên.
5. Kéo gối đó về phía mình để lật người nằm nghiêng.
6. Ngửa nhẹ đầu ra sau cho thông đường thở.
7. Theo dõi thở liên tục.

Không dùng nếu

• Nghi chấn thương cột sống — trừ khi cần thiết để giữ đường thở.
• Người không thở — trường hợp này cần ép tim.

Cầm máu

1. Ép trực tiếp lên vết thương bằng gạc hoặc vải sạch.
2. Ép liên tục, mạnh, không mở ra xem.
3. Nâng cao vùng chảy máu nếu ở tay chân.
4. Nếu gạc thấm đẫm — đắp thêm lên trên, không bóc lớp cũ.
5. Băng ép lại.
6. Cho nằm, giữ ấm.
7. Gọi cấp cứu nếu chảy nhiều hoặc không cầm được.

Không nên

• Không rút dị vật đang cắm vào vết thương — cố định xung quanh và đưa đi cấp cứu.
• Không rắc bột, đắp lá lên vết thương.
• Không garo trừ khi thật cần thiết và biết cách — garo sai cách gây hại nặng.

Nguyên tắc với tai nạn giao thông và chấn thương

• Bảo đảm an toàn hiện trường trước.
• KHÔNG di chuyển người bị nạn trừ khi hiện trường nguy hiểm — di chuyển sai có thể làm nặng thêm tổn thương cột sống.
• Không tháo mũ bảo hiểm nếu không cần thiết và không biết cách.
• Giữ đầu và cổ ở tư thế thẳng.
• Cầm máu nếu có chảy máu.
• Giữ ấm.
• Không cho ăn uống.
• Trấn an, nói chuyện với người bị nạn.
• Ghi nhớ diễn biến để báo nhân viên y tế.

Về ép tim

Đây là kỹ năng cần được học thực hành, không thể học qua bài viết.

Nhưng vài điểm cơ bản:

• Dùng khi người bất tỉnh và không thở hoặc thở bất thường.
• Gọi cấp cứu trước hoặc nhờ người khác gọi.
• Ép giữa ngực, mạnh và nhanh.
• Để ngực nảy lên hoàn toàn giữa các lần ép.
• Không ngừng cho tới khi có nhân viên y tế.
• Làm theo hướng dẫn của tổng đài cấp cứu qua điện thoại.

Nên tham gia một lớp sơ cứu thực hành — nhiều nơi có tổ chức.

Chuẩn bị cho gia đình

• Dán số cấp cứu ở nơi dễ thấy.
• Cả nhà biết địa chỉ nhà mình để đọc khi gọi.
• Dạy trẻ lớn cách gọi cấp cứu.
• Biết cơ sở y tế gần nhất và đường tới.
• Có tủ thuốc sơ cứu đầy đủ.
• Ghi rõ thông tin dị ứng và bệnh mạn tính của từng người.
• Ít nhất một người trong nhà học sơ cứu thực hành.

Những sai lầm phổ biến cần bỏ

• Nhét vật vào miệng người co giật.
• Cho người bất tỉnh uống nước.
• Xốc dậy người vừa ngất.
• Bôi kem đánh răng lên vết bỏng.
• Ngửa đầu ra sau khi chảy máu cam.
• Xoa dầu nóng ngay khi bong gân.
• Cạo gió, cắt lể khi nghi đột quỵ.
• Tự di chuyển người bị tai nạn.
• Chần chừ gọi cấp cứu vì sợ phiền.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Bảo đảm an toàn cho chính mình trước — rồi mới tiếp cận người bị nạn.
2. Người bất tỉnh còn thở thì đặt nằm nghiêng an toàn, không cho uống gì.
3. Gọi cấp cứu sớm và làm theo hướng dẫn của tổng đài — họ hướng dẫn được qua điện thoại.

Câu hỏi thường gặp