Mụn nhọt và áp xe nhỏ: đừng tự nặn

Mụn nhọt là ổ nhiễm trùng ở nang lông, thường sưng đỏ, đau, rồi mưng mủ.

Phản xạ tự nhiên của nhiều người là nặn cho ra — và đây thường là việc làm mọi thứ tệ hơn.

Vì sao không nên tự nặn

• Nặn có thể đẩy vi khuẩn vào sâu hơn thay vì ra ngoài.
• Làm ổ nhiễm trùng lan rộng.
• Gây nhiễm trùng mô xung quanh.
• Để lại sẹo xấu.
• Tay và dụng cụ không vô trùng đưa thêm vi khuẩn vào.
• Ở một số vị trí có thể gây biến chứng nặng.

Vùng tam giác nguy hiểm trên mặt

Đây là điều rất ít người biết.

Vùng từ hai bên cánh mũi tới môi trên — thường gọi là tam giác nguy hiểm — có các mạch máu thông với tĩnh mạch trong sọ.

Nhiễm trùng ở vùng này, nếu bị nặn bóp, có thể lan vào trong sọ.

Quy tắc: nhọt ở vùng mũi và môi trên thì tuyệt đối không nặn — đi khám.

Chăm sóc tại nhà với nhọt nhỏ

Chườm ấm

• Khăn sạch thấm nước ấm, đắp nhiều lần trong ngày.
• Mỗi lần vài chục phút.
• Giúp tăng tuần hoàn tại chỗ và có thể giúp nhọt tự vỡ.
• Dùng khăn riêng, giặt sạch sau mỗi lần.

Giữ sạch

• Rửa vùng da bằng xà phòng dịu nhẹ.
• Không chà xát mạnh.
• Rửa tay trước và sau khi chạm vào.
• Che bằng gạc sạch nếu đã vỡ.

Nếu nhọt tự vỡ

• Rửa nhẹ bằng nước muối sinh lý.
• Che bằng gạc sạch.
• Thay gạc hằng ngày.
• Không bóp thêm.
• Giặt riêng khăn, quần áo tiếp xúc.

Không nên

• Không chọc bằng kim, dao lam.
• Không đắp lá, đắp cao không rõ nguồn gốc.
• Không tự uống kháng sinh.
• Không bôi thuốc chứa corticoid.

Khi nào cần đi khám

Nên đi khám nếu

• Nhọt ở mặt, đặc biệt vùng quanh mũi và môi trên.
• Nhọt ở cột sống, vùng hậu môn, vùng kín.
• Kích thước lớn, đau nhiều.
• Không đỡ sau vài ngày chăm sóc.
• Sưng đỏ lan rộng ra xung quanh.
• Nhiều nhọt cùng lúc hoặc các nhọt dính thành đám.
• Có sốt.
• Hạch sưng đau ở vùng tương ứng.
• Có vệt đỏ chạy từ nhọt về phía thân mình.
• Người đái tháo đường, người dùng thuốc ức chế miễn dịch.
• Nhọt tái đi tái lại.

Đi ngay nếu

• Sốt cao, rét run.
• Sưng lan nhanh.
• Nhọt ở mặt kèm sưng quanh mắt, nhìn đôi, đau đầu.
• Lú lẫn, mệt lả.

Áp xe thường cần được rạch dẫn lưu ở cơ sở y tế — đây là thủ thuật đơn giản và hiệu quả, làm đúng cách thì nhanh khỏi và ít sẹo hơn nhiều so với tự nặn.

Nhọt tái đi tái lại

Đây là lý do nên đi khám tìm nguyên nhân.

Các nguyên nhân cần loại trừ

• Đái tháo đường — nhọt tái phát đôi khi là dấu hiệu đầu tiên.
• Suy giảm miễn dịch.
• Mang vi khuẩn ở mũi hoặc da.
• Thiếu máu, thiếu vi chất.
• Vệ sinh và môi trường.

Các biện pháp giảm tái phát

• Tắm rửa hằng ngày, giữ da sạch và khô.
• Thay quần áo, khăn thường xuyên.
• Giặt khăn và ga gối bằng nước nóng.
• Không dùng chung khăn, dao cạo.
• Quần áo thoáng, tránh cọ xát nhiều.
• Kiểm soát đường huyết nếu có đái tháo đường.
• Không nặn.
• Ăn uống đủ chất, ngủ đủ.

Phân biệt với một số tình trạng khác

Mụn trứng cá

Nhiều nốt, ở vùng tiết nhiều dầu, liên quan tuổi dậy thì và nội tiết. Điều trị khác với nhọt — nên khám da liễu nếu nhiều và dai dẳng.

Viêm nang lông

Nhiều nốt nhỏ quanh chân lông, hay gặp sau cạo lông, mặc đồ bó, ra mồ hôi nhiều.

Nang bã đậu bội nhiễm

Khối dưới da có từ lâu, nay sưng đau — cần đi khám, thường phải xử lý cả nang.

Với người đái tháo đường

Cần đặc biệt thận trọng.

• Nhiễm trùng da dễ lan rộng và lâu lành hơn.
• Nên đi khám sớm với bất kỳ nhọt nào.
• Kiểm tra bàn chân hằng ngày.
• Không tự xử lý tổn thương ở bàn chân.
• Kiểm soát đường huyết tốt giúp giảm nhiễm trùng.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Không tự nặn — nặn đẩy nhiễm trùng vào sâu hơn và để lại sẹo.
2. Nhọt ở vùng quanh mũi và môi trên tuyệt đối không nặn, phải đi khám.
3. Nhọt tái đi tái lại là lý do đi khám — có thể là dấu hiệu đầu tiên của đái tháo đường.

Câu hỏi thường gặp