Nấm da và hắc lào: vì sao chữa mãi không khỏi

Nấm da rất thường gặp ở xứ nóng ẩm. Điều trị không khó — nhưng tỷ lệ tái phát rất cao vì hai sai lầm phổ biến.

Hai sai lầm khiến chữa mãi không khỏi

Sai lầm 1: ngưng bôi ngay khi hết ngứa

Đây là nguyên nhân số một.

Triệu chứng hết không có nghĩa là nấm đã hết. Ngưng sớm thì nấm còn sót lại phát triển trở lại — và người bệnh kết luận "thuốc này không hiệu quả".

Phải bôi đủ thời gian theo hướng dẫn, thường là tiếp tục thêm một thời gian sau khi tổn thương đã trông như bình thường.

Sai lầm 2: bôi thuốc chứa corticoid

Nhiều loại kem bôi bán không cần đơn có chứa corticoid. Bôi lên nấm thì:

• Giảm ngứa rất nhanh — nên người bệnh tưởng đúng thuốc.
• Nhưng nấm lan rộng hơn.
• Tổn thương mất hình dạng đặc trưng — bác sĩ khó nhận diện khi đi khám.
• Bệnh kéo dài nhiều tháng.

Hãy hỏi dược sĩ và mô tả rõ tổn thương thay vì mua theo lời mách.

Nhận biết nấm da

Hắc lào

• Mảng tròn hoặc bầu dục, bờ gồ lên rõ.
• Lan dần ra phía ngoài, giữa nhạt màu hơn.
• Có mụn nước nhỏ ở bờ.
• Ngứa, nhất là khi ra mồ hôi.
• Hay ở bẹn, mông, thân mình, nách.

Nấm kẽ chân

• Bong tróc, nứt, trắng bợt ở kẽ ngón chân.
• Ngứa, có thể có mùi.
• Hay gặp ở người đi giày kín cả ngày.

Lang ben

• Các đốm nhạt màu hoặc sẫm màu hơn da xung quanh.
• Bong vảy mịn khi cạo nhẹ.
• Thường ít ngứa.
• Hay ở ngực, lưng, vai, cổ.
• Màu da có thể mất nhiều tháng mới đều lại sau khi đã hết nấm.

Nấm móng

• Móng dày, đổi màu, dễ mủn.
• Điều trị lâu, thường cần thuốc uống theo chỉ định bác sĩ.

Nấm da đầu

• Mảng rụng tóc, bong vảy, có thể sưng đau.
• Hay gặp ở trẻ em.
• Cần đi khám — bôi ngoài thường không đủ.

Nguyên tắc điều trị

• Hỏi dược sĩ hoặc đi khám da liễu để chọn đúng thuốc.
• Bôi rộng ra ngoài rìa tổn thương — vì nấm lan rộng hơn phần nhìn thấy.
• Bôi đủ thời gian theo hướng dẫn — đây là điểm quyết định.
• Bôi lên da đã rửa sạch và lau khô.
• Rửa tay sau khi bôi.
• Nếu diện rộng hoặc ở móng, da đầu — cần đi khám, có thể cần thuốc uống.

Giữ khô là một nửa việc điều trị

Nấm phát triển mạnh ở nơi ẩm, nóng, kín.

• Lau thật khô sau khi tắm — đặc biệt kẽ ngón chân, bẹn, nách, dưới ngực.
• Mặc quần áo rộng, thoáng, thấm mồ hôi.
• Thay quần áo ngay khi ướt mồ hôi.
• Thay tất hằng ngày.
• Chọn giày thoáng, phơi giày, thay đổi đôi giày.
• Không mặc đồ ẩm.
• Không ngồi lâu trong đồ bơi ướt.

Phòng lây trong nhà

• Không dùng chung khăn tắm, quần áo, giày dép.
• Giặt riêng đồ của người bệnh.
• Giặt bằng nước nóng nếu được, phơi nắng.
• Thay ga gối thường xuyên.
• Vệ sinh sàn nhà tắm.
• Không đi chân đất ở phòng tắm chung, hồ bơi.
• Điều trị cho cả người khác trong nhà nếu cùng bị.
• Kiểm tra thú nuôi — một số nấm lây từ chó mèo.

Khi nào cần đi khám

• Không đỡ sau khi bôi thuốc đúng cách một thời gian.
• Tổn thương lan rộng.
• Ở móng hoặc da đầu.
• Tái đi tái lại nhiều lần.
• Đã bôi thuốc chứa corticoid trước đó.
• Có mủ, sưng đau — nghi bội nhiễm vi khuẩn.
• Người đái tháo đường, người suy giảm miễn dịch.
• Trẻ nhỏ.
• Không chắc có phải nấm hay không.

Nếu tái phát nhiều lần

Nên xem lại:

• Có bôi đủ thời gian không.
• Có giữ khô không.
• Có nguồn lây trong nhà không.
• Có nấm ở móng chân không — móng có nấm là ổ tái nhiễm thường xuyên bị bỏ sót.
• Có bệnh nền như đái tháo đường không.
• Giày dép, quần áo đã được xử lý chưa.

Một lưu ý về người đái tháo đường

• Dễ bị nấm hơn và lâu khỏi hơn.
• Nấm kẽ chân có thể là cửa ngõ nhiễm trùng nặng.
• Nên đi khám thay vì tự điều trị.
• Kiểm tra bàn chân hằng ngày.
• Kiểm soát đường huyết tốt giúp giảm tái phát.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Bôi đủ thời gian, đừng ngưng khi vừa hết ngứa — đây là lý do tái phát số một.
2. Thuốc bôi chứa corticoid làm nấm lan rộng hơn dù giảm ngứa nhanh.
3. Giữ da khô là một nửa việc điều trị — lau kỹ kẽ ngón, thay quần áo ướt mồ hôi ngay.

Câu hỏi thường gặp