Viêm xoang hay chỉ là cảm kéo dài?

"Viêm xoang" là một trong những từ bị dùng nhiều nhất khi tự chẩn đoán — và cũng là lý do phổ biến để tự mua kháng sinh.

Xoang là gì

Xoang là các hốc rỗng trong xương vùng mặt, thông với mũi. Chúng có lớp niêm mạc tiết dịch và dịch này thoát ra qua các lỗ nhỏ vào hốc mũi.

Khi niêm mạc sưng lên, các lỗ thông bị bít, dịch ứ lại — đó là viêm xoang.

Phân biệt với cảm thường

Cảm thường

• Chảy mũi, hắt hơi, đau họng, ho.
• Nặng nhất ngày thứ hai tới ba rồi đỡ dần.
• Thường khỏi trong khoảng một tuần.
• Dịch mũi có thể đổi màu trong quá trình — đây là bình thường.

Gợi ý viêm xoang

• Kéo dài quá mười ngày mà không đỡ.
• Đang đỡ rồi xấu đi trở lại — dấu hiệu đáng chú ý.
• Đau nặng vùng trán, gò má, quanh mắt.
• Đau tăng khi cúi xuống.
• Dịch mũi đặc, chảy xuống họng.
• Giảm hoặc mất khứu giác.
• Hôi miệng.
• Sốt.
• Cảm giác nặng đầu, đầy mặt.

Về màu dịch mũi

Dịch mũi vàng hoặc xanh KHÔNG tự nó chứng minh cần kháng sinh.

Màu này đến từ các tế bào miễn dịch làm việc, và xuất hiện cả trong cảm do virus thông thường.

Điều đáng chú ý hơn là thời gian kéo dài và diễn biến — đặc biệt là kiểu "đỡ rồi xấu lại".

Các biện pháp tại nhà

Rửa mũi bằng nước muối

Đây là biện pháp có ích nhất.

• Làm nhiều lần trong ngày.
• Dùng nước muối sinh lý hoặc nước đun sôi để nguội pha đúng cách.
• Rửa sạch dụng cụ sau mỗi lần.

Xông hơi ấm

Hơi nước giúp làm loãng dịch và dễ chịu. Cẩn thận bỏng.

Chườm ấm vùng mặt

Khăn ấm đắp lên trán và gò má.

Uống nhiều nước

Giúp dịch loãng hơn, dễ thoát hơn.

Nằm gối cao

Giúp dịch thoát tốt hơn khi ngủ.

Nghỉ ngơi

Đơn giản nhưng bị xem nhẹ.

Giữ ẩm không khí

Đặc biệt phòng điều hoà.

Những việc nên tránh

• Tự mua kháng sinh.
• Dùng thuốc xịt co mạch dài ngày.
• Xì mũi quá mạnh — có thể đẩy dịch lên tai.
• Nhỏ các dung dịch tự chế vào mũi.
• Đi máy bay hoặc lặn khi đang nghẹt nặng.
• Khói thuốc.

Khi nào cần đi khám

Nên đi khám nếu

• Triệu chứng kéo dài quá mười ngày không đỡ.
• Đang đỡ rồi xấu đi trở lại.
• Sốt cao.
• Đau vùng mặt nhiều.
• Mất khứu giác kéo dài.
• Tái phát nhiều lần trong năm.
• Có bệnh nền, suy giảm miễn dịch.

Đi ngay nếu

• Sưng đỏ quanh mắt, mí mắt sưng.
• Mắt lồi, nhìn đôi, giảm thị lực.
• Đau đầu dữ dội kèm sốt cao.
• Cứng gáy.
• Lú lẫn.

Các dấu hiệu ở mắt đặc biệt quan trọng — xoang nằm sát hốc mắt và biến chứng lan vào hốc mắt cần xử trí gấp.

Viêm xoang tái phát nhiều lần

Nếu bị nhiều lần trong năm, nên đi khám để tìm nguyên nhân nền:

• Viêm mũi dị ứng chưa được điều trị.
• Lệch vách ngăn.
• Polyp mũi.
• Trào ngược.
• Vấn đề răng hàm trên — ổ nhiễm trùng răng có thể lan lên xoang.
• Hút thuốc.
• Môi trường làm việc nhiều bụi, hoá chất.

Điều trị nguyên nhân nền hiệu quả hơn nhiều so với chữa từng đợt.

Phòng bệnh

• Rửa mũi định kỳ nếu hay bị.
• Điều trị dị ứng.
• Không hút thuốc, tránh khói thuốc.
• Giữ ẩm không khí.
• Rửa tay thường xuyên — phòng cảm là phòng viêm xoang.
• Khám răng định kỳ.
• Uống đủ nước.

Với người đi máy bay

Đang nghẹt mũi nặng mà bay có thể gây đau tai và đau xoang dữ dội do chênh áp.

• Rửa mũi trước khi bay.
• Nuốt, ngáp, nhai kẹo khi máy bay lên xuống.
• Hỏi dược sĩ về thuốc hỗ trợ nếu buộc phải bay.
• Hoãn chuyến nếu đang viêm nặng và có thể hoãn.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Dịch mũi vàng xanh không đồng nghĩa cần kháng sinh — điều đáng chú ý là kéo dài bao lâu và có "đỡ rồi xấu lại" không.
2. Rửa mũi bằng nước muối đều đặn là biện pháp tại nhà có ích nhất.
3. Sưng quanh mắt, mắt lồi hoặc nhìn đôi là dấu hiệu phải đi khám ngay.

Câu hỏi thường gặp