Bỏng nhẹ: làm mát ngay là việc quan trọng nhất

Trong sơ cứu bỏng, vài phút đầu tiên quyết định rất nhiều.

Nhiệt còn giữ trong da tiếp tục làm tổn thương sâu thêm sau khi đã rời khỏi nguồn nhiệt.

Việc đầu tiên: làm mát ngay

Cách làm

1. Tách khỏi nguồn nhiệt.
2. Cởi bỏ quần áo, trang sức quanh vùng bỏng — trước khi sưng lên. Nhưng không cố gỡ thứ gì đang dính vào da.
3. Đưa vùng bỏng dưới vòi nước mát chảy nhẹ.
4. Giữ liên tục nhiều phút — càng lâu càng tốt trong giới hạn hợp lý.
5. Nếu không có vòi nước — ngâm trong chậu nước mát, thay nước khi ấm lên.

Lưu ý

• Nước mát, không phải nước đá.
• Không chườm đá trực tiếp — gây tổn thương thêm.
• Giữ ấm phần cơ thể còn lại — đặc biệt với trẻ nhỏ và người già, vì làm mát lâu có thể gây hạ thân nhiệt.

Những thứ TUYỆT ĐỐI không bôi lên vết bỏng

• Kem đánh răng.
• Nước mắm, mắm tôm.
• Mỡ trăn, dầu ăn, bơ.
• Lòng trắng trứng.
• Các loại lá đắp.
• Vôi, tro bếp.
• Đá lạnh trực tiếp.
• Cồn, oxy già.

Những thứ này giữ nhiệt lại trong da, gây nhiễm trùng, và khiến việc xử lý ở bệnh viện khó khăn hơn nhiều.

Sau khi làm mát

• Che phủ bằng gạc sạch hoặc màng bọc thực phẩm sạch — đặt hờ, không quấn chặt.
• Không băng chặt.
• Không chọc vỡ bọng nước.
• Nâng cao vùng bỏng nếu ở tay chân.
• Uống nước.
• Có thể dùng thuốc giảm đau thông thường — hỏi dược sĩ.

Về bọng nước

• Không tự chọc vỡ — lớp da trên bọng nước là hàng rào bảo vệ tự nhiên.
• Nếu bọng nước tự vỡ — rửa nhẹ bằng nước muối sinh lý, băng gạc sạch.
• Bọng nước to, ở vị trí dễ vỡ hoặc vướng víu — nên đi khám.

Khi nào phải đi bệnh viện

• Bỏng diện rộng — lớn hơn lòng bàn tay người bị bỏng.
• Bỏng ở mặt, cổ, bàn tay, bàn chân, vùng kín, hoặc qua khớp.
• Bỏng vòng quanh chi hoặc quanh thân.
• Bỏng sâu — da trắng bệch, nâu sẫm, đen, hoặc không thấy đau vì dây thần kinh đã tổn thương.
• Bỏng do điện — luôn phải đi khám, tổn thương bên trong có thể nặng hơn nhiều so với vẻ ngoài.
• Bỏng hoá chất.
• Bỏng đường hô hấp — hít phải khói nóng, cháy lông mũi lông mày, khàn tiếng, ho, khó thở.
• Mọi trường hợp bỏng ở trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai.
• Người có bệnh nền như đái tháo đường.
• Có dấu hiệu nhiễm trùng sau đó.
• Không rõ lần tiêm phòng uốn ván gần nhất.

Bỏng hoá chất

• Rửa dưới dòng nước chảy rất lâu — lâu hơn nhiều so với bỏng nhiệt.
• Cởi bỏ quần áo dính hoá chất — cẩn thận không để dây sang chỗ khác.
• Không cố trung hoà bằng chất khác.
• Nếu vào mắt — rửa liên tục bằng nước sạch và đi cấp cứu ngay.
• Mang theo thông tin về hoá chất nếu có.

Bỏng ở trẻ em

Luôn nên đưa đi khám — da trẻ mỏng nên cùng một mức nhiệt gây tổn thương sâu hơn.

Phòng bỏng cho trẻ

• Quay cán xoong nồi vào trong bếp.
• Không để cốc nước nóng, ấm trà ở mép bàn.
• Không bế trẻ khi đang bưng đồ nóng.
• Kiểm tra nhiệt độ nước tắm — đổ nước lạnh trước, nước nóng sau.
• Không để trẻ vào bếp một mình.
• Che chắn ổ điện.
• Cất bật lửa, diêm, hoá chất xa tầm tay.
• Cẩn thận với nồi lẩu, bếp nướng trên bàn.
• Cẩn thận với bô xe máy — nguyên nhân bỏng rất phổ biến ở trẻ.

Bỏng bô xe máy

Rất thường gặp. Xử lý như bỏng nhiệt thông thường:

• Làm mát ngay bằng nước.
• Không bôi gì lạ lên.
• Vết bỏng bô thường sâu hơn vẻ ngoài — nên đi khám nếu rộng, ở khớp, hoặc không đỡ sau vài ngày.

Chăm sóc vết bỏng nhẹ tại nhà

• Giữ sạch, thay băng theo hướng dẫn.
• Rửa tay trước khi thay băng.
• Không bóc vảy.
• Theo dõi dấu hiệu nhiễm trùng — đau tăng, sưng đỏ lan rộng, chảy mủ, sốt.
• Che nắng vùng da mới lành trong nhiều tháng.
• Ăn uống đủ chất.

Bỏng nắng

• Vào chỗ mát ngay.
• Làm mát bằng nước mát, khăn ẩm.
• Uống nhiều nước.
• Dưỡng ẩm da.
• Không chọc bọng nước.
• Che chắn vùng bị bỏng khi ra ngoài.
• Đi khám nếu bỏng nắng diện rộng, có bọng nước, sốt, chóng mặt, buồn nôn.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Làm mát ngay dưới vòi nước mát nhiều phút — đây là việc quan trọng nhất và làm càng sớm càng tốt.
2. Không bôi kem đánh răng, nước mắm, mỡ hay lá — giữ nhiệt lại và gây nhiễm trùng.
3. Bỏng không thấy đau là dấu hiệu bỏng sâu, không phải dấu hiệu nhẹ — phải đi bệnh viện.

Câu hỏi thường gặp