Mua thuốc ở nhà thuốc: hỏi gì và nói gì

Nhà thuốc là nơi nhiều người tìm tới đầu tiên khi có vấn đề sức khoẻ nhỏ.

Dược sĩ có thể tư vấn tốt — nhưng chỉ khi được cung cấp đủ thông tin.

Những thông tin cần nói

Về triệu chứng

• Triệu chứng cụ thể là gì.
• Đã bao lâu rồi.
• Đang nặng lên hay đỡ dần.
• Có sốt không.
• Đã dùng gì chưa, có đỡ không.

Nói "tôi bị ho ba ngày, ho khan, không sốt" hữu ích hơn nhiều so với "cho tôi thuốc ho".

Về người dùng thuốc

• Mua cho ai — người lớn, trẻ em, người già.
• Tuổi và cân nặng nếu là trẻ em — rất quan trọng vì liều tính theo cân nặng.
• Có đang mang thai hoặc cho con bú không.

Về tình trạng sức khoẻ

• Các bệnh đang có — đái tháo đường, huyết áp, bệnh gan, bệnh thận, bệnh dạ dày, hen.
• Các thuốc đang dùng — kể cả thực phẩm bổ sung và thuốc đông y.
• Tiền sử dị ứng thuốc — thông tin quan trọng nhất.

Về công việc

• Có lái xe, vận hành máy móc không — một số thuốc gây buồn ngủ.
• Có làm việc ngoài nắng không — một số thuốc làm da nhạy cảm với ánh nắng.

Những câu nên hỏi

• "Thuốc này dùng để làm gì?"
• "Uống thế nào, mấy lần một ngày, trước hay sau ăn?"
• "Dùng trong bao lâu?"
• "Có tác dụng phụ gì cần chú ý?"
• "Có kiêng gì không?"
• "Có ảnh hưởng tới thuốc tôi đang uống không?"
• "Khi nào thì tôi phải đi khám bác sĩ?"
• "Bảo quản thế nào?"
• "Nếu quên một liều thì làm sao?"

Câu quan trọng nhất là câu về khi nào phải đi khám.

Những thói quen nên bỏ

Mua theo đơn cũ

Đơn thuốc được kê cho một tình trạng cụ thể, ở một thời điểm cụ thể.

Triệu chứng giống nhau không có nghĩa là nguyên nhân giống nhau.

Mua theo đơn của người khác

Rất phổ biến và rất không an toàn. Liều lượng, bệnh nền, thuốc đang dùng của mỗi người đều khác.

Mua theo lời mách trên mạng

Tự mua kháng sinh

Kháng sinh là thuốc kê đơn. Phần lớn bệnh vặt do virus — kháng sinh không có tác dụng và còn góp phần làm vi khuẩn kháng thuốc.

Chỉ nói tên thuốc muốn mua

Nói triệu chứng để dược sĩ tư vấn — thuốc quen dùng chưa chắc phù hợp lần này.

Không đọc gì cả

Trước khi rời nhà thuốc

• Kiểm tra hạn sử dụng.
• Kiểm tra vỏ hộp còn nguyên vẹn.
• Nhắc lại cách dùng để chắc chắn đã hiểu đúng.
• Lấy tờ hướng dẫn sử dụng.
• Hỏi lại nếu chưa rõ điều gì.

Khi về nhà

• Đọc tờ hướng dẫn.
• Ghi lại giờ uống nếu hay quên.
• Giữ nguyên vỏ hộp — để biết là thuốc gì.
• Bảo quản đúng cách.
• Để xa tầm tay trẻ em.
• Ghi lại nếu có phản ứng bất thường.

Uống đủ liệu trình

Đây là điểm rất quan trọng, đặc biệt với kháng sinh.

• Thấy đỡ không có nghĩa là đã khỏi.
• Ngừng sớm có thể khiến vi khuẩn còn sót lại phát triển trở lại và trở nên kháng thuốc.
• Lần điều trị sau sẽ khó khăn hơn.
• Không để dành thuốc thừa cho lần sau.
• Không chia thuốc của mình cho người khác.

Khi nào nên đi khám thay vì mua thuốc

• Triệu chứng kéo dài không đỡ sau vài ngày dùng thuốc.
• Triệu chứng nặng lên.
• Sốt cao, sốt kéo dài.
• Có dấu hiệu bất thường — sụt cân, chảy máu, khó thở, đau dữ dội.
• Tái đi tái lại nhiều lần.
• Phải dùng thuốc liên tục mới chịu được.
• Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai.
• Người có bệnh nền.
• Khi chính dược sĩ khuyên nên đi khám.

Nếu có phản ứng bất thường sau khi uống

• Ngừng thuốc.
• Giữ lại vỏ hộp.
• Chụp ảnh nếu có nổi mẩn.
• Liên hệ nhà thuốc hoặc bác sĩ.
• Nếu có khó thở, sưng môi lưỡi, chóng mặt — gọi cấp cứu ngay.
• Ghi nhớ và khai báo về sau.

Với người cao tuổi dùng nhiều thuốc

• Mang danh sách đầy đủ các thuốc đang dùng khi đi mua thuốc mới.
• Hoặc mang cả hộp thuốc đi.
• Hỏi kỹ về tương tác.
• Nhờ người nhà đi cùng nếu cần.
• Xin dược sĩ ghi cách dùng bằng chữ to lên vỏ hộp.

Điều đáng nhớ

Ba ý:

1. Nói rõ triệu chứng, bệnh nền, thuốc đang dùng và tiền sử dị ứng — dược sĩ chỉ tư vấn đúng khi có đủ thông tin.
2. Luôn hỏi câu: khi nào thì tôi phải đi khám bác sĩ.
3. Đừng mua thuốc theo đơn cũ hoặc đơn của người khác — và uống đủ liệu trình khi đã được kê.

Câu hỏi thường gặp